Kedilerin dilinde her mesaj miyavlayarak verilmez. Bazen birkaç saniyelik yavaş göz kırpma, insanla kurdukları sakin iletişimin en tatlı işaretlerinden biri olabilir.
Kedilerin sessiz selamı
Bir kediyle aynı odada otururken onun sana baktığını, sonra gözlerini ağır ağır kısıp yeniden açtığını fark etmiş olabilirsin. Bu küçük hareket ilk bakışta uykulu bir ifadeye benziyor. Oysa davranış araştırmaları, bazı durumlarda yavaş göz kırpmanın kedilerle insanlar arasında olumlu bir iletişim biçimi olabileceğini gösteriyor. Elbette tek bir hareketten kesin duygu okumak doğru değil; kedinin bulunduğu ortam ve diğer beden işaretleri de önemli.
Yavaş göz kırpma genellikle kısa bir göz kısma, ardından daha uzun bir kapanma ve sakin bir açılmadan oluşuyor. Her kedi aynı sıklıkta yapmayabilir. Bazıları gözleriyle daha çok iletişim kurarken bazıları yanına gelmeyi, sürtünmeyi veya yakınında sessizce uzanmayı tercih eder. Bu yüzden kedinin dilini anlamanın ilk kuralı, onu başka kedilerle değil kendi alışkanlıklarıyla karşılaştırmak.
Bilim insanları neyi gözlemledi?
2020’de yayımlanan bir çalışmada araştırmacılar iki deney yürüttü. İlkinde kedilerin, sahiplerinin yavaş göz kırpmasına benzer hareketlerle daha sık karşılık verdiği görüldü. İkinci deneyde ise bir araştırmacının yavaş göz kırpmasının ardından kedilerin ona yaklaşma eğiliminin arttığı gözlendi. Bulgular, göz kısma hareketlerinin insan-kedi iletişiminde olumlu bir rol oynayabileceğine işaret ediyor; ancak bu, her göz kırpmanın aynı anlama geldiği demek değil.
Çalışmanın güzel tarafı, evde zaten sık gördüğümüz küçük bir davranışı bilimsel bir soruya dönüştürmesi. Kediler çoğu zaman bize yalnızca sesle değil, bakışla, kuyrukla ve bedenin duruşuyla da bilgi verir. Yavaş göz kırpma da bu büyük iletişim repertuvarının küçük ama dikkat çekici bir parçası. Onu sihirli bir komut gibi değil, sakin bir etkileşim daveti gibi düşünmek daha doğru.
Sen de deneyebilir misin?
Kedin rahat bir yerde oturuyorsa, ona çok yakından eğilmeden ve sabit, sert bir bakış kurmadan birkaç saniye bakabilirsin. Ardından gözlerini yavaşça kısıp kapat ve yeniden aç. Tepki vermesini beklerken üstüne gitme; yaklaşırsa kendi isteğiyle gelsin. Böyle bir deneme kedin için oyun değilse veya o an ilgilenmiyorsa hiç sorun değil. Bazı kediler karşılık verir, bazıları ise hayatına kaldığı yerden devam eder.
Önemli olan kedinin sınırlarına saygı göstermek. Kulaklarını geriye yatırması, kuyruğunu sertçe savurması, kaçması veya vücudunu germesi rahatsızlık işareti olabilir. Böyle bir durumda iletişimi zorlamak yerine ona alan tanımak gerekir. Göz kırpma, kediyi kucağa alma izni veya dokunma talebi anlamına gelmez; yakınlaşmanın temposunu kedinin seçmesine izin vermek her zaman daha iyi.
Sevginin tek bir çevirisi yok
Birlikte yaşadığımız kediler bazen ayak ucumuza kıvrılır, bazen aynı odada ama biraz uzakta uyur. Kimi oyuncak getirir, kimi sabahları kapıda bekler. Bütün bu davranışları tek bir duygu sözlüğüne çevirmek mümkün değil. Yavaş göz kırpma araştırması, kedilerin iletişiminin ne kadar incelikli olabileceğini hatırlatıyor. Bir hareketin anlamını öğrenmek, onun yerine bütün bir ilişkiyi tanımlamak demek değil.
Bu hafta sonu kedinle yan yana oturduğunda küçük bir göz kırpma alışverişi yaşarsanız gülümsemek için güzel bir sebebin var. Yaşamazsan da aranızdaki bağ eksik değil. Kedilerin en sevimli taraflarından biri, yakınlığı kendi usullerince göstermeleri. Bazen en güzel sohbet gerçekten hiç ses çıkarmadan gerçekleşiyor.
