Bugün kırmızı beyaz bayraklarla dolan sokaklarda yalnızca bir bayramı kutlamıyoruz. 29 Ekim, 103 yıl önce açılan yeni bir sayfanın; birlikte yaşama, söz sahibi olma ve geleceği kurma fikrinin her kuşakta yeniden karşılık bulduğu gün.
Her şeyin adının konduğu o akşam
Takvimler 29 Ekim 1923’ü gösterdiğinde Ankara’da alınan karar, yalnızca devlet yönetiminin adını değiştirmedi. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilen anayasa değişikliğiyle Cumhuriyet ilan edildi; Gazi Mustafa Kemal Paşa, yeni devletin ilk cumhurbaşkanı seçildi. Millî Mücadele’nin ardından gelen bu karar, egemenliğin millete ait olduğu düşüncesini devletin yönetim biçimi olarak açıkça ortaya koydu. Bugün 103. yılını kutladığımız Cumhuriyet’in başlangıcında işte bu büyük dönüşüm var.
O gece Meclis’te yükselen “Yaşasın Cumhuriyet!” sesleriyle bugün meydanlarda duyduğumuz marşlar arasında görünmez ama güçlü bir bağ bulunuyor. Aradan geçen yıllarda şehirler, hayatlar ve alışkanlıklar değişti; 29 Ekim’in çağrıştırdığı ortak heyecan ise yeni kuşakların kendi anılarıyla büyümeyi sürdürdü.
Cumhuriyet biraz da ilk 29 Ekim hatıramız
Kimimizin hafızasında ütülenmiş beyaz bir gömlek, yakasına iliştirilen küçük bir bayrak ve okul bahçesinde heyecanla beklenen tören var. Kimimizin aklına ailesiyle izlediği fener alayı, balkondan sarkan kırmızı beyaz bayraklar ya da sokakta hiç tanımadığı insanlarla aynı marşı söylemek geliyor. Bu görüntüler birbirinden farklı olsa da bir duyguda buluşuyor: Aynı hikâyenin parçası olmak.
29 Ekim’i özel kılan biraz da bu. Kutlama biçimimiz değişebilir; birimiz meydanda, birimiz evimizin penceresinde, birimiz çocukluğundan kalma bir fotoğrafın başında karşılarız bayramı. Ama o günün anlamı yalnızca törenlerde değil, birbirimize aktardığımız hatıralarda da yaşamaya devam eder.
103 yılın en canlı mirası: Geleceğe bakabilmek
Cumhuriyet’i yalnızca geçmişin büyük bir başarısı olarak görmek, bugüne taşıdığı anlamı eksik bırakır. Eğitimden bilim ve sanata, kamusal hayattan bireysel hayallere uzanan pek çok alan, farklı kuşakların emeğiyle şekillenmeye devam ediyor. Bir çocuğun kendine yeni bir gelecek hayal etmesi, gençlerin ürettiği fikirler, kadınların toplumsal yaşamın her alanındaki varlığı: Bunların her biri Cumhuriyet’in açtığı imkânları ve ilerleme sorumluluğunu düşünmek için ayrı bir neden.
103 yıllık birikimi kutlamak, her şeyin tamamlandığını söylemek değil; daha iyisini birlikte kurma fikrine sahip çıkmak demek. Cumhuriyet’in en güçlü taraflarından biri de geleceğin yalnızca seyredilen değil, emek verilerek şekillendirilen bir yer olduğunu hatırlatması.
Bugün kırmızı beyazın anlattığı şey
Akşam olduğunda ışıklarla parlayan meydanları, Boğaz’ın üzerindeki kutlamaları, ellerindeki bayrakları bırakmak istemeyen çocukları düşünelim. Fotoğraflar elbette çok güzel; ama asıl etkileyici olan, o karelerin arkasındaki ortak aidiyet duygusu. Cumhuriyet Bayramı, her yıl aynı tarihte hepimize geçmişi hatırlatırken geleceğe dair ortak bir cümle kurma fırsatı da veriyor.
Bugün bir marş duyduğumuzda durup dinlemek, bir çocuğa 29 Ekim’in neden önemli olduğunu anlatmak ya da ilk Meclis’in hikâyesini yeniden okumak bile bu bağı yaşatmanın yollarından biri. 103 yıl önce atılan adımın bugünkü karşılığı, onu anlayarak ve değerini bilerek geleceğe taşıyabilmek. 29 Ekim Cumhuriyet Bayramımız kutlu olsun!
